Podstawowe wymagania przy rejestracji substancji stosowanych w produkcji nawozów zawiesinowych zgodnie z wymogami rozporządzenia reach

Abstract

W pracy przedstawiono ogólne założenia, cele i wymagania obowiązującego od dnia 1.06.2007r. Rozporządzenia REACH oraz omówiono ogólne problemy związane z rejestracją substancji chemicznych na przykładzie składników stosowanych w produkcji nawozów zawiesinowych.
Autorzy: Renata KĘDZIOR, Józef HOFFMANN, Magdalena BOROWIEC, Krystyna HOFFMANN

1. ROZPORZĄDZENIE REACH

1.1. ZAŁOŻENIA, CELE I WYMAGANIA ROZPORZĄDZENIA REACH

Rozporządzenie REACH (R - Registration (Rejestracja - ewidencja przepływu substancji), E - Evaluation (Ewaluacja - wiedza o oddziaływaniu substancji), A- Authorysation (Autoryzacja - zakaz substancji budzących obawy), CH- CHemicals (CHemikaliów)) jest to Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady dotyczące bezpiecznego stosowania chemikaliów, poprzez ich rejestrację i ocenę oraz w niektórych przypadkach udzielanie zezwoleń i ograniczenia handlu i stosowania niektórych chemikaliów. Rozporządzenie REACH, obowiązuje bezpośrednio, bez potrzeby wprowadzania do prawa polskiego. Weszło w życie w dniu 1 czerwca 2007r. i zastępuje kilkadziesiąt dotychczas obowiązujących wspólnotowych aktów prawnych, zarówno rozporządzeń, jak i dyrektyw.

Już na wstępie Rozporządzenia REACH można przeczytać tekst mówiący o jego celach i założeniach: „Niniejsze rozporządzenie powinno zapewnić wysoki poziom ochrony zdrowia ludzkiego i środowiska, a także swobodny przepływ substancji w ich postaci własnej, jako składników preparatów lub w wyrobach, przy jednoczesnym wsparciu konkurencyjności i innowacyjności. Niniejsze rozporządzenie powinno także propagować rozwój alternatywnych metod oceny zagrożeń stwarzanych przez substancje”[3].

Głównym wymogiem rozporządzenia skierowanym do przemysłu jest konieczność rejestracji chemikaliów zgodnie z jego treścią i narzuconymi przez nie terminami: „Zgodnie z zapisem II Rozporządzenia (WE) nr 1907/2006 zwanego Rozporządzeniem REACH, każda substancja w jej postaci własnej, w preparacie lub wyrobie wprowadzana na terytorium EU w ilości >1 tony rocznie musi zostać zarejestrowana zgodnie z przepisami tego rozporządzenia”[3]. Pośrednimi wymogami jest konieczność przeprowadzenia szeregu specjalistycznych badań, których zakres zależny jest od tonażu oraz rodzaju substancji, a także jego wpływu na zdrowie ludzi i środowisko. W rozporządzeniu znajduje się także szereg związków podlegających wykluczeniom i wyłączonych z obowiązku rejestracji.

1.2. REJESTRACJA I WYKLUCZENIA

Od 1 czerwca 2008 roku europejscy producenci substancji chemicznych zobowiązani są w ciągu sześciu miesięcy dokonać zgłoszenia faktu produkcji lub importu wszystkich substancji produkowanych lub importowanych w ilościach ponad 1 tony na rok. Nowy system powoduje konieczność poniesienia kosztów administracyjnych i kosztów przygotowania danych koniecznych do europejskiej rejestracji [4].

Ogólny obowiązek rejestracji wynika z art. 5 rozporządzenia REACH. Zgodnie z odpowiednimi zapisami niniejszego rozporządzenia:
„Substancje w ich postaci własnej, jako składniki preparatów lub w wyrobach nie są produkowane we Wspólnocie ani wprowadzane do obrotu, chyba że zostały zarejestrowane zgodnie z odpowiednimi przepisami niniejszego tytułu, jeżeli jest to wymagane”[3].

Poniżej przedstawione zostały narzucone przez Rozporządzenie terminy rejestracji w zależności od tonażu oraz wpływu substancji na zdrowie ludzi i środowisko:



Obowiązek rejestracji mają:
- Producenci niektórych wyrobów z Unii Europejskiej;
- Importerzy substancji spoza EU, chyba, że producent takiej substancji sam ją zarejestruje, korzystając z przepisów dotyczących tzw. wyłącznego przedstawiciela;
- Importerzy preparatów spoza EU, chyba, że producent takiej substancji sam ją zarejestruje, korzystając z przepisów dotyczących tzw. wyłącznego przedstawiciela;
- Importerzy niektórych wyrobów spoza EU, chyba, że producent takiej substancji sam ją zarejestruje, korzystając z przepisów dotyczących tzw. wyłącznego przedstawiciela [1].

Przepisom rozporządzenia REACH podlegają w zasadzie wszystkie chemikalia, jednakże szereg chemikaliów, takich jak np. środki ochrony roślin, produkty biobójcze, produkty lecznicze, kosmetyki czy dodatki do żywności lub pasz, regulowane innymi przepisami wspólnotowymi, są wyłączone spod działania niektórych lub prawie wszystkich przepisów rozporządzenia. Rejestracji nie podlegają także substancje pozyskiwane z przyrody, o ile nie są niebezpieczne i nie zostały zmodyfikowane chemicznie [4].

1.3. ZMIANY W PRAWIE POLSKIM ZWIĄZANE Z WEJŚCIEM W ŻYCIE ROZPORZĄDZENIA REACH

Rozporządzenie REACH jest wspólnotowym aktem prawnym niewymagającym implementacji przez przepisy krajowe. Oznacza to, iż dla jego obowiązywania w polskim porządku prawnym nie jest konieczne wydanie żadnych aktów prawa krajowego. W przypadku konfliktu pomiędzy treścią rozporządzenia, a treścią przepisów krajowych pierwszeństwo ma treść rozporządzenia REACH. W praktyce oznacza to, iż należy powstrzymać się od stosowania przepisu prawa krajowego niezgodnego z rozporządzeniem REACH, a należy zastosować się do dyspozycji zawartej w treści rozporządzenia REACH [4]. Poniżej przedstawiony został schemat wpływu rozporządzenia REACH na dotychczasowe akty prawne dotyczące chemikaliów:



Powyższe nie oznacza, iż znikają z polskiego porządku prawnego dotychczasowe akty prawne (ustawy, rozporządzenia itp.), które regulowały zakres spraw objęty treścią rozporządzenia REACH. Należy podkreślić, iż dotychczasowe wspólnotowe regulacje w zakresie chemikaliów przyjmowały zazwyczaj postać dyrektyw. Tym samym były implementowane do prawa polskiego za pomocą krajowych aktów prawnych. W ostatnim czasie podjęto jednak szereg działań legislacyjnych, mających na celu dokonanie takich zmian w dotychczasowych przepisach, aby nie miała miejsca sytuacja konfliktu pomiędzy normami zawartymi w rozporządzeniu REACH, a normami zawartymi w przepisach prawa krajowego.

Podstawy prawne: Rozporządzenie (WE) nr 1907/2006 (REACH) oraz uchylane tym rozporządzeniem dyrektywy: 91/155/EWG, 93/105/WE, 2000/21/WE, 93/67/WE, 76/769/EWG oraz Dyrektywa 2006/121/WE zmieniająca dyrektywę 67/548/EWG w celu dostosowania jej do rozporządzenia REACH [4].